Nghi lễ Tắm Phật là một trong những nghi thức thiêng liêng và giàu ý nghĩa nhất trong các sinh hoạt văn hóa – tâm linh của Phật giáo, đặc biệt trong mùa Phật đản. Không chỉ là hình thức tưởng niệm ngày Đức Thế Tôn đản sinh, nghi lễ này còn mang giá trị biểu tượng sâu sắc về sự thanh tịnh, giác ngộ và chuyển hóa nội tâm.
Qua từng giọt nước trong mát dâng lên kim thân Đức Phật, người con Phật không chỉ bày tỏ lòng tôn kính Tam bảo mà còn nhắc nhở chính mình về việc gội rửa phiền não, nuôi dưỡng từ bi và quay về với bản tâm trong sáng vốn có. Vì vậy, lễ Tắm Phật không chỉ là nghi thức mang tính nghi lễ, mà còn là bài học sống động về tu tập, tỉnh thức và hướng thiện trong đời sống hằng ngày.
Hôm nay Chi Phái Chúc Thánh Gia Lai xin cập nhật chi tiết đến với bạn đọc để hiểu hơn về Ý nghĩa của nghi lễ tắm Phật như thế nào nhé!
Ý nghĩa của nghi lễ tắm Phật
Theo truyền thuyết, ngay khi Thái tử Tất Đạt Đa đản sanh, có hai vị Long vương đến phun hai dòng nước tắm cho Thái tử. Một vị phun dòng nước lạnh và một vị phun dòng nước nóng.
Hai dòng nước lạnh và nóng tượng trưng cho hai cảnh giới thuận và nghịch của cuộc đời, hai cảnh giới vui buồn và sướng khổ của cuộc sống hằng ngày, mà tất cả mọi người sanh ra trên thế gian này phải chịu đựng. Thái tử Tất Đạt Đa đã chịu đựng được hai dòng nước lạnh và nóng đó, sau này trở thành Đức Phật Thích Ca.
Trong kinh sách, Đức Phật dạy rằng: người nào chịu đựng được những cảnh thuận nghịch của cuộc đời, mà tâm vẫn bình thường, bình tĩnh thản nhiên, an nhiên tự tại, thì người đó là một vị Phật trong tương lai. Đây là ý nghĩa hết sức thâm trầm vi diệu của đạo Phật.
Trong kinh sách, những cảnh thuận nghịch của cuộc đời được gọi là: bát phong. Bát là tám, phong là ngọn gió. Bát phong chia làm bốn cặp, mỗi cặp gồm hai cảnh giới thuận nghịch, đó là: lợi lộc và suy sụp, hủy báng và danh dự, xưng tán và chỉ trích, khốn khổ và lạc thú.
XEM THÊM: Ý nghĩa của các quả vị trong Phật giáo
Trên đời này, cảnh khổ quá nhiều: sanh lão bệnh tử là khổ, cầu mong không được, thương yêu phải chịu chia lìa, thù ghét gặp nhau, thân thể ốm đau, tâm loạn động bất an cũng đều khổ. Còn hưởng thụ các lạc thú trên đời cũng không ít việc đưa đến phiền não khổ đau sau đó.
Trong Phật giáo, thường có nhiều hình thức nghi lễ, nhằm mục đích truyền bá giáo lý sâu rộng trong nhân gian, giúp đỡ mọi người xây dựng cuộc sống hiện đời được an lạc và hạnh phúc hơn. Nghi lễ tắm Phật dựa vào truyền thuyết hai vị Long vương phun hai dòng nước, một dòng nước lạnh và một dòng nước nóng, tắm cho Thái tử Tất Đạt Đa trong ngày đản sanh nói trên.
Khi múc gáo nước đầu tiên, tắm bên vai phải của tôn tượng Đức Phật đản sanh nhỏ nhắn, chúng ta tâm nguyện rằng: dù trên đời có gặp việc phải, vừa ý, gọi là thuận cảnh, tâm của chúng ta vẫn bình tĩnh thản nhiên. Khi múc gáo nước thứ hai, tắm bên vai trái của tôn tượng xinh xắn, chúng ta tâm nguyện rằng: dù trên đời có gặp việc trái ý, gọi là nghịch cảnh, tâm của chúng ta vẫn bình tĩnh thản nhiên.
Đây chính là ý nghĩa sâu xa của nghi lễ tắm Phật và việc tu tập theo đạo Phật vậy.
Nghi lễ Tắm Phật, xét đến cùng, không chỉ là hành vi dâng nước thanh tịnh lên kim thân Đức Thế Tôn mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về con đường chuyển hóa thân tâm của mỗi người con Phật. Qua nghi thức này, người thực hành được nuôi dưỡng lòng cung kính Tam bảo, đồng thời soi chiếu lại chính mình để gột rửa tham – sân – si, vun bồi từ bi – trí tuệ – hỷ xả trong đời sống hằng ngày.
Nguyện cho mỗi mùa Phật đản về, giọt nước Tắm Phật không chỉ làm mát lành hình tượng Đức Phật mà còn tưới tẩm vào tâm hồn chúng ta tinh thần tỉnh thức, bao dung và yêu thương; để ánh sáng giác ngộ luôn hiện hữu trong từng suy nghĩ, lời nói và hành động, góp phần xây dựng một đời sống an lạc cho tự thân và xã hội.
XEM THÊM: Người khai sáng Thiền tông Việt Nam – Thiền sư Khương Tăng Hội